"Karlı bir Şubat sabahı Ayaş'ta dünyaya gözlerini açtığın zaman ilk işin ağlamak olmuştu."
Cemil Gezmiş
Turhan Feyizoğlu’nun Deniz (Bir İsyancının İzleri) adlı eseri, Türkiye’nin devrimci hareketlerinde sembol bir figür olan Deniz Gezmiş’in hayatını, mücadelesini ve trajik sonunu anlatıyor. Kitap, belgesel tarzında yazılmış, yoğun bir araştırmaya dayanan, arka planı derinlemesine ele alan bir eser.
Konu Özeti: Eser, Deniz Gezmiş’in çocukluğundan başlayarak, üniversite yılları, devrimci hareketlere katılışı, yakalanışı ve idam sürecini titizlikle işler. Kitap yalnızca Deniz’in kişisel hikayesini değil, 1960’lar ve 70’lerin Türkiye’sinde toplumsal ve politik atmosferi de ele alarak dönemin ruhunu anlamamıza yardımcı olur. Feyizoğlu, Deniz'in devrimci duruşunu ve ideolojisini anlamaya çalışırken, onun hayatındaki önemli olayları ve dönüm noktalarını okura sunar.
Ana Temalar:
- Devrimcilik ve Direniş: Deniz Gezmiş’in politik bilincinin nasıl şekillendiği ve ona devrimci hareketlere katılma cesaretini veren faktörler detaylandırılıyor. Kitap, devrimciliğin zorluklarını ve bunun bir bedelinin olduğunu çarpıcı bir şekilde gösteriyor.
- Dönem Analizi: Türkiye’nin o dönemki siyasi kaosu, öğrenci hareketlerinin ve işçi sınıfının yükselişi ile toplumun değişen dinamikleri eser boyunca güçlü bir şekilde hissediliyor.
- İsyan ve Umut: Deniz’in isyanı, bir bireyin kendi halkı ve ülkesine duyduğu derin sevginin bir dışavurumu olarak anlatılıyor. Aynı zamanda devrimci hareketin içindeki umudu ve idealizmi de vurguluyor.
Dil ve Üslup: Feyizoğlu, akıcı ve sade bir dil kullanıyor. Yazarın tarihsel olayları anlatmadaki objektifliği dikkat çekiyor, fakat aynı zamanda Deniz Gezmiş’in kişisel dünyasına derin bir bakış sunarak duygusal bağ kurmayı başarıyor. Kitapta sıkça yer alan mektuplar, alıntılar ve röportajlarla Deniz’in sesi daha net duyuluyor.
Genel Değerlendirme: Deniz (Bir İsyancının İzleri), Türkiye’nin yakın tarihine ışık tutmak isteyenler için çok değerli bir kaynak. Deniz Gezmiş’i anlamak ve onun idealleriyle şekillenen bir dönemi keşfetmek isteyenler için bu kitap, bir rehber niteliğinde. Devrimcilik ve mücadele ruhunu hissedenler için derin izler bırakacak bir eser.
"Oğlum bozuk düzen deyip duruyorsun, şu okulunu bitir ,yoksa sana ekmek kimse vermez. Diplomanı al , sonra ne istersen yap,derdim ona ...
Bana yanıtı, "Baba ' Kendisini topluma kabul ettirebilecek insanlar için diplomaya gerek yok.' "(s.85)
"Gençlik eylemleri iktidara yöneldiği anda biter."(s.140)
" Deniz'in günlüğünden
Buradaki durumu dışardan birinin anlayacağını tahmin etmiyorum.Yalnız bu konuda değil,her konuda öyle.Olayı yaşamak gerek anlamak için.(s.129)
"Yaşasın tam bağımsız ve demokratik Türkiye! Yaşasın emperyalizme karşı dönüşen dünya hakları."(s.77)
"Sonunda idam isteği ile buraya getirildik.Türkiye'yi bu hale getiren eski yöneticilerin bütün saçları bize yüklenmek istenmektedir. Türkiye'nin bağımsızlığından başka hiç bir şey istemedik hayatımızı bu yola koyduk."(s.267)
"Sürekli kovalanan biriydi. Her insan gibi , onun da sevdiği,istediği birliktelikten mutluluk duyduğu bir kadın olabilirdi.Bira ya da şarap bardağının arkasından bir genç kıza bakma olanağı bulamadı."(s.31)
"İlhan Selçuk kaleminden :
'Yıl 1968...
Öğrencinin gözleri kor gibiydi, gizemli bir bakışla alçak sesle sordu :
Abi ne zaman olacak?
İçimden :
Kereta diye düşündüm,üniversiteye iki yıl önce girdi,çıkıncaya kadar devrim olsun istiyor.
Sevgili bir çocuktu...
Astılar..." (s.102)
"9 Ekim 1971 Salı günü, Ankara 1 numaralı Sıkıyönetim mahkemesinde idama mahkum edilir.Yargıç Mehmet Turan eski bir geleneğe uyarak kararı imzaladıkları kalemi kırar."(s.275)
Yorumlar
Yorum Gönder